Bayram gecesi okunacak dualar ve yapılacak ibadetler

İslam dininde gece, günden önce geldiği için bayram geceleri Arefe gününden sonraki gecedir. Bir başka deyişle bayram gününden önceki gecedir. Bu mübarek geceleri ganimet bilmeli ve istifade etmeye gayeret etmelidir.

Bayram Gecelerinin Fazileti

Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz buyurur:

“Ramazan bayramı gecesini ve Kurban Bayramı gecesini sevâbını Allah’tan umarrak ihya edenin kalbi, kalblerin öldüğü gündde ölmez.” (İbn Mâce, Sıyam, 68)

Yine Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-buyuruyor:

“Beş gece vardır ki duâ reddolunmaz:

Receb’in ilk gecesi,
Şaban’ın on beşinci gecesi,
Cuma gecesi,
Ramazan Bayramı gecesi,
Kurban Bayramı gecesi.” (Suyûtî, el-Câmiu’s-sağîr, no: 3952)
Bayram gecelerinde bu ve benzeri ibadetler yapılabilir:

1- NAMAZ KILMAK

Bayram geceleri kaza namazı ve nafile namaz kılınması tavsiye olunmuştur.

Mü’minlerin annesi Ümmü Habîbe Remle Binti Ebû Süfyân radıyallahu anhümâ, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken dinledim, dedi:

“Müslüman bir kimse, farzların dışında nâfile olarak her gün Allah rızası için on iki rek`at namaz kılarsa, Allah Teâlâ ona cennette bir köşk yapar” veya “Ona cennette bir köşk yapılır.” (Müslim, Müsâfirîn 103)

İKİ - KUR’AN-I KERİM OKUMAK

Allah dostları mübarek gün ve gecelerde çokça Kur’ân-ı Kerîm okunmasını tavsiye buyurmuşlardır.

İbn-i Mesut‘tan (r.a.) rivayet edildiğine göre, Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu:

“Kim Kur’ân-ı Kerîm’den bir harf okursa, onun için bir iyilik sevabı vardır. Her bir iyiliğin karşılığı da on sevaptır. Ben, elif lâm mîm bir harftir demiyorum; bilâkis elif bir harftir, lâm bir harftir, mîm de bir harftir.” (Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 16)

İbn-i Abbas’tan (r.a.) rivayet edildiğine göre, Resûlullah şöyle buyurdu:

“Kalbinde Kur’an’dan bir miktar bulunmayan kimse harap ev gibidir.” (Tirmizî, Fazâilü’l-Kur’ân 18)

3- DUA ETMEK

Peygamber Efendimiz duaların red olunmadığı gecelerde bayram gecelerini de zikretmiştir. Bayram gecelerinde rabbimize çokca dua ve istiğfar etmelidir.

Nitekim Hadis-i Şerifte buyrulur:

“Beş gece vardır ki dua reddolunmaz: Receb’in ilk gecesi, Şaban’ın on beşinci gecesi, Cuma gecesi, Ramazan Bayramı gecesi, Kurban Bayramı gecesi.” (Suyûtî, el-Camiu’s-sağîr, no: 3952)

Ayet-i kerîmede buyrulur:

“(Ey Resûlüm!) De ki: Sizin dua ve niyazlarınız olmazsa, Rabbim size ne diye değer versin?” (el-Furkan, 77)

DÖRT - SADAKA VERMEK

Asr-ı saadette bayrama, infakla, ikramla, sadakayla hazırlanılır; bayram, Allah için yapılan fedakarlıklarla karşılanırdı.

Gerçek bayram, Hakk’ın bizden razı olmasıdır. Bunun içindir ki, bilhassa o sevinç günlerinde yetim, kimsesiz, fakir ve muhtaçları sevindirelim ki, ilahî rahmet ve merhamet tecellîlerinden nasîb alabilelim. Zîra:

“Sizler yeryüzündekilere merhamet edin ki, gökyüzündekiler de size merhamet etsin.” buyrulmuştur. (Ebû Davûd, Edeb, 58)

Allah yolunda infakta bulunup sadaka vermenin kişiyi pek çok tehlike ve belalardan muhafaza edeceği, buna ilaveten sadaka sahibini muhabbetullah’a nail eyleyeceği unutulmamalıdır. Mübarek gün ve geceler sadaka vermeye en güzel vesilelerdir.

Zira ayet-i kerimede şöyle buyrulmuştur:

“Allah yolunda infak edin! Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Bir de ihsanda bulunun. Zira Allah, muhsinleri (iyilikte bulunan, işini güzel yapan ve ihsan şuuru ile yaşayanları) sever.” (el-Bakara, 195)

Peygamber Efendimiz zengin-fakir her mü’mini infaka teşvik eder, bir hurmadan başka bir şeyi olmayan için mü’min şöyle buyururdu:

“Yarım hurmayla da olsa cehennem ateşinden korunun, onu da bulamazsanız güzel ve hoş bir söz ile korunun.” (Buharî, Edeb, 34)

BEŞ - TEVBE İSTİĞFAR ETMEK

Bayram gecelerinde günahlarımız için bolca tövbe istiğfar etmeliyiz. Tevbe, Hakk’a dönüş demektir. Hakk’ı unutan ya da O’ndan gafil olan bir kulun, girdiği yanlış yolun farkına varıp yüzünü ve gönlünü Rabbine yöneltmesi ve affını dilemesidir. Böyle bir kulun kalbi büyük bir nedametle, için için yanar ve ılık gözyaşlarıyla Rabbine gönlünü açar. İşte bu yanış ve pişmanlık “tevbe”dir. Ardından af dilemek için kalplerden taşan niyazlar da “istiğfar”dır.

Başta peygamberler olmak üzere bütün velîler, salihler ve sadıklar; darlıkta ve bollukta, kederde ve sevinçte daima Cenab-ı Hakk’a iltica etmişler ve O’na niyaz halinde bulunmuşlardır.

İbn-i Ömer (r.a.) şöyle der:

“Biz, Resûlullah Efendimiz’in bir mecliste yüz defa:

«Allah’ım! Beni bağışla ve tevbemi kabul buyur! Çünkü Sen tevbeleri çok kabûl eden ve çok merhamet edensin.» dediğini saymıştık.” (Ebû Davûd, Vitir, 26/1516; Tirmizî, Deavat, 38/3434)

Allah’a yöneliş ve kalbin ulvî bir seviye kazanmasında mühim bir yeri olan istiğfar, manevî kirlerden temizlenmenin de en mühim vasıtasıdır. Makbûl bir tevbe, kul ile Rab arasındaki engelleri ve perdeleri kaldırır, Allah Teala’nın sevgisine mazhar eder. Nitekim Cenab-ı Hak şöyle buyurmaktadır:

“Şüphesiz Allah, çok tevbe eden ve çok temizlenenleri sever.” (el-Bakara, 222)

ALTI - HAMD ETMEK VE ŞÜKÜR HALİNDE BULUNMAK

Bayram gecelerde Allah’a çokça hamd etmeli ve şükür halinde bulunmalıyız.

Ayet-i kerimede: “Ölümsüz ve daima diri olan Allah’a güvenip dayan. Onu hamd ile tesbih et.” (Furkan, 58) buyrulmaktadır.

Resûl-i Ekrem Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:

“Meşrû işlere Allah’a hamd ile başlanmazsa hayır ve bereketi kesilir.” (İbn-i Mace, Nikah, 19; Ebû Davud, Edeb, 18)

“Şükür, imanın yarısıdır…” (Süyûtî, el-Camiu’s-Sağîr, I, 107)

“Allah’a hamdetmek şükrün başıdır. Allah’a hamdetmeyen bir kul O’na şükür etmemiştir.” (Suyûtî, el-Camiu’s-Sağir, no: 3835)

YEDİ - ALLAH’I ÇOKÇA ZİKRETMEK

Mübarek gün ve gecelerde Allah’ı zikretmeye daha çok önem verilmelidir.

Ayet-i kerimelerde şöyle buyrulur:

“Kendi kendine, yalvararak ve ürpererek, yüksek olmayan bir sesle, sabah-akşam Rabbini an. Gafillerden olma!” (el- A’raf, 205)

“Rabbinin ismini zikret ve bütün varlığınla O’na yönel.” (el-Müzzemmil, 8)

“…Allah’ı zikretmek, elbette en büyük ibadettir…” (el-Ankebût, 45)

Peygamber Efendimiz de şöyle buyurur:

“Allah’ı sevmenin alameti, Allah Teala’yı zikretmeyi sevmektir.” (Suyûtî, el-Camiu’s-Sağîr, II, 52)

Hazret-i Peygamber, Arefe Günü’nde en ziyade şöyle zikrederlerdi. Bizler de bu zikri arefe gününden başlayarak bayram geceleri de yapabiliriz.


“La ilahe illellahü vahdehü la şerike leh, Lehül mülkü ve lehül hamdü biyedihil hayrû vehüve ala külli şey’in kadîr.”

“Allah’tan başka ilah yoktur, yalnız O vardır ve hiçbir şerîki yoktur. Mülk O’nundur ve hamd de O’na mahsustur. Bütün hayırlar O’nun elindedir ve O her şeye kadirdir.”

SEKİZ - SALAT Ü SELAM GETİRMEK

Resûlullah Efendimiz’e salavat getirmeyi Allah Teala emretmiştir. Ayrıca hadis-i şeriflerde salavat getirenin bütün sıkıntılarının giderileceği, günahlarının bağışlanacağı bildirilmiştir.

Nitekim ayet-i kerîmede şöyle buyrulur:

“Şüphesiz ki Allah ve melekleri, Peygamber’e çokça salat ederler. Ey müminler! Siz de O’na salavat getirin ve tam bir teslimiyetle selam verin!” (el-Ahzab, 56)

Übey bin Kab (r.a.) diyor ki:

“Hazret-i Peygamber’e:

«– Ya Resûlallah! Ben sana çok salavat-ı şerîfe getiriyorum. Acaba bunu ne kadar yapmam gerekir?» diye sordum.

«– Dilediğin kadar yap.» buyurdu.

«– Dualarımın dörtte birini salavat-ı şerîfeye ayırsam uygun olur mu?» diye sordum.

«– Dilediğin kadarını ayır. Ama daha fazla yaparsan senin için hayırlı olur.» buyurdu.

«– Öyleyse duamın yarısını salavat-ı şerîfeye ayırayım.» dedim.

«– Dilediğin kadar yap. Ama daha fazla yaparsan senin için hayırlı olur.» buyurdu. Ben yine:

«– Şu halde üçte ikisi yeter mi?» diye sordum.

«– İstediğin kadar. Ama artırırsan senin için iyi olur.» buyurdu.

«– Öyleyse duaya ayırdığım zamanın hepsinde sana salavat-ı şerîfe getirsem nasıl olur?» deyince:

«– O takdirde Allah bütün sıkıntılarını giderir ve günahlarını bağışlar.» buyurdu.” (Tirmizî, Kıyamet, 23)

DOKUZ- BAYRAMA HAZIRLANMALIDIR

İslamda geceler günden önden önce geldiği için bayrama bayram gecelerini ihya ederek başlanmalı ve sonrasında da şu şekilde hazırlıklar yapılabilir:

1- Bayram günlerinde temiz ve güzel elbiseler giyilmeli.
2- Bayram namazına gitmeden önce gusül abdesti alınmalı.
3- Dişler fırçalanmalı, ağzımız temiz kokmalı.
4- Güzel kokular sürünmeli.
5- Güler yüzlü olunmalı.
6- Namazdan önce Ramazan bayramında hurma vb. tatlı bir şey yenilmesi.
7- Kurban bayramında ise ilk olarak kurban etinden yenilmesi.
8- Namaza mümkünse yürüyerek gidilmeli.
9- Namazdan dönüşte başka bir yol kullanılmalı.
10- Çokça sadaka dağıtılmalı.
11- Ramazan bayramında Fitreler namazdan önce verilmeli.
12- Namaza giderken tekbir getirilmesi (menduptur).
13- Kurban bayramında farz namazlardan sonra teşrik tekbiri getirilmesi. (Hanefîlere göre vacip, Hanbelî ve Şafiîlere göre sünnet, Malikilere göre ise menduptur)
14- Kurban bayramında Hanefî ve Hanbelîlere göre arefe günü sabah namazından bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar yirmi üç vakit, Malikilere göre ise bayramın birinci günü öğle namazından dördüncü günü sabah namazına kadar on beş vakit tekbir getirilir. (Şafiîlerde bu iki görüş de bulunmakla birlikte uygulamada daha çok ilk görüş benimsenmiştir.)
15- Bayram günlerinde İslamî ölçüler içinde eğlenilmesi ve bazı oyunların oynanması caizdir.