Kuranı kerim hayatımıza yön verirken

Kur’an, hayatımıza yön verirken
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya (sav) bir ilahî vahiy olarak inen Kur’an-ı Kerim, kendisini “İnsanlara yol gösterici ve doğruyu yanlıştan ayırıcı belgeler olarak” (Bakara Sûresi, [2:185]) tanımladığı gibi, aynı manaya gelen şu tanımlamaları da yapar:

“Bu, doğruluğu şüphe götürmeyen ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlara yol gösteren Kitap’dır.” (Bakara Sûresi, [2:2]) “Ey insanlar! Rabb’inizden size bir öğüt ve kalblerde olana şifa, inananlara doğruyu gösteren bir rehber ve rahmet gelmiştir.” (Yûnus Sûresi, [10:57]) Bunun içindir ki Müslümanlar, Kur’an-ı Kerim’i, namaz ve niyazlarının yanı sıra, burada gündeme getirilen temel ilkelere göre hayatlarını düzenlemek için okumak durumundadırlar.

Bu ayetlerde ifade edilen doğruyu yanlıştan ayırıcı (Furkan) ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlara (Muttakiler) yol gösterici olma özelliği, Müslüman’ın günlük hayatına yansıyor ise işte o zaman, Müslüman’ın hayatında Kur’an’ın bir anlamı var demektir.
Ayetlerde geçen “Huden” kelimesi, hidayeti, yani doğru yolu (Sıratu’l-Mustakim) gösterici anlamına gelen bir ifadedir. Hidayet, aynı zamanda doğru inancı bulmayı ifade eder ki, Kur’an, geçmiş Peygamberlerin Tevhidî inançlarını yeniden diriltir ve doğru inancın ilkelerini ortaya koyar. Bu yüzdendir ki, doğru yol ancak doğru bir inanç üzerinden bulunabilir.

Müslümanın hayatı, helâl ve harâm çerçevesinde devam eder. Helâl ve harâmı ise Peygamberimiz (sav) ve Kur’an-ı Kerim tanımlar. Bu konuda Allah, Kur’an-ı Kerim’de Peygamberimiz’e şöyle hitab eder ve temel ilkeleri anlatır: “De ki: ‘Gelin size Rabbinizin harâm kıldığı şeyleri söyleyeyim: O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anaya babaya iyilik yapın, yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin, sizin ve onların rızkını veren Biz’iz, gizli ve açık kötülüklere yaklaşmayın, Allah’ın harâm kıldığı cana haksız yere kıymayın. Allah bunları size düşünesiniz diye buyurmaktadır.”(En’âm Sûresi, [6:151])

Doğru dürüst bir hayat sürmek isteyen bir insanın hayatı için gerekli olan en temel ilkeleri belirleyen bu ayet, bozulmaya başlamış olan tevhid inancına dayalı bir hayatın nasıl olabileceğinin özlü bir özetini, 14 yüzyıl evvelinden yeniden gündeme getirirken, aynı mesajla, günümüzün insanlığı için de tap taze olan bu mesajlardan sadece birisini ortaya koyuyor. Sağlam bir inanç, ana-babaya iyilik, yoksulluk korkusu sebebiyle çocukların öldürülmesi, gizli-açık bütün kötülüklerden uzaklaşılması ve insanların öldürülmesi gibi ifadelerin ne anlama geldiğinin geçmişte kaldığını ve günümüzü ilgilendirmediğini kim söyleyebilir ki? Aksine bu ilkeleri yeniden canlandırmanın ve Kur’anı hayatımıza yerleştirmenin vakti geçmektedir bile.

Herşey Allah rızası için

Kur’an, Müslümanın hayatının herşeyden önce Allah rızasına kavuşmak amacına yönelik olması gerektiğini belirtir: “Binasını, Allah’tan sakınmak ve Onun hoşnudluğuna ermek için yapan kimse mi daha hayırlıdır; yoksa, binasını kayacak bir yar kıyısına yapıp da onunla beraber cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zulmeden kimselere doğru yolu göstermez.” (Tevbe Sûresi, [9:109])
Allah rızasına kavuşmak için çalışacak olan Müslümanların ortak özelliği “hayırlı bir ümmet” olmaktır. Kur’an’da “Siz, insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emr, kötülükten de men eder ve Allah’a iman edersiniz,”(Âl-i İmrân Sûresi, [3:110]) ifadeleri ile tanımlanan bu özelliklerin oluşabilmesi için ise önce Müslümanın kendisine çeki düzen vermesi gerekir. Zira Müslüman, “Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez,” (Lokmân Sûresi, [31:18]) ayeti ile“Yürüyüşünde tabiî ol. Sesini alçalt. Çünkü seslerin en çirkini herhalde eşeklerin sesidir!” (Lokmân Sûresi [31:19]) ayetinin muhatabı olarak “Şımarıp böbürlenmemek ve insanlara gösteriş yapmamak” (Enfâl Sûresi [8:47]) zorundadır.

İnsanlarla alay etmemek ve kötü düşünmemek

İnsan topluluklar halinde yaşadığı için her zaman birbiri ile iyi geçinmek zorundadır. Günümüzde dedi-kodu, başkalarını alaya alma, lakap takma gibi davranışların toplumsal güveni ne kadar sarstığını açık bir şekilde görüyoruz. İşte bu konuda Allah Kur’an-ı Kerim’de Müslümanları şöyle uyarıyor: “Ey iman edenler! Bir topluluk bir diğer topluluğu alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Birbirinizi karalamayın, birbirinizi (kötü) lakaplarla çağırmayın. İmandan sonra fasıklık ne kötü bir namdır! Kim de tövbe etmezse, işte onlar zâlimlerin ta kendileridir.” (Hucurât Sûresi, (49:11])

Bu anlamda, Müslümanların, başka insanların aleyhine su-i zanda bulunmamaları, aleyhlerine tecessüs yapmamaları, yani onların kötü yönlerini araştırmamaları ve en önemlisi de gıybette bulunmamaları önemli faziletlerinden olmak durumundadır: “Ey iman edenler! Zannın bir çoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir.”(Hucurât Sûresi, [49:12])

İyilikde ve Takva’da yardımlaşma

Toplumsal güvenin ve dayanışmanın tesis edilmesi için ise Kur’anın getirdiği temel ilke iyilik ve “takva” üzerine yardımlaşmadır: “...İyilik ve takva (Allah’a karşı gelmekten sakınma) üzere yardımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın. Allah’a karşı gelmekten sakının. Çünkü Allah’ın cezası çok şiddetlidir.” (Mâide Sûresi, [5:2]) Ayetin sonunda Allah’ın cezasının şiddetinden bahsedilmesi, iyilik ve takva üzerinde yardımlaşmanın, düşmanlıkda ise yardımlaşmamanın bir zorunluluk olduğunu ifade eder.