Kuranı Kerimde Namazın Delilleri, Namaz Ayetleri

Salat sözcüğü, Kur’an-ı Kerım’de dua ve namaz anlamında olmak üzere 78 ayette tekil, 5 ayette “salevat” şeklinde çoğul olarak geçer. 3 ayette “namaz kılanlar (musallın)” şeklinde kullanılır. Diğer yandan 14 ayette çoğul emir sıygasıyla “namaz kılınız.”, 4 ayette tekil olarak “namaz kıl” buyurulurken, 24 kadar ayette, geçmiş zaman sıygasıyla “namaz kılanlar” dan söz edilir. 10 kadar ayette de “salla (dua etti, namaz kıldı)” fiili ile yine dua ve namaz konusu yer alır.[1] Pek çok hadiste de benzer sözcüklerle namaza yer verilmesi bu ibadetin önemini ortaya koyar. Biz aşağıda örnek olarak birkaç ayetin mealini vereceğiz: “Şüphesiz namaz, mü’minlere, vakitleri belirlenmiş olarak farz kılınmıştır.” [2] “Oysa onlar, tevhid inancına yönelerek, dini yalnız Allah’a has kılarak O’na kulluk etmek, namazı kılmak ve zekatı vermekle emrolunmuşlardır. İşte doğru din budur.” [3] “Namazı kılın, zekatı verin ve Allah’a sarılın. O, sizin mevlanızdır. O, ne güzel mevla ve ne güzel yardımcıdır.” [4] “Bütün namazlara ve orta namaza devam edin.” [5]

Sünnetten deliller: Bu konuda rivayet edilmiş çok sayıda hadis vardır. Bu hadislerden bazıları şunlardır:

“Abdullah İbn Ömer (r.a)’den rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber (s.a.s) şöyle buyurmuştur: “İslam beş şey üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka bir ilah bulunmadığına, Muhammed’in Allah’ın Elçisi olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak.” [6]

Hz. Peygamber, Muaz İbn Cebel (r.a)’i Yemen’e gönderirken, ona şöyle demiştir: “Sen ehl-i kitap olan bir topluma gidiyorsun. Onları ilk önce Allah’a kulluk etmeye çağır, Allah’ı tanırlarsa, Allah’ın onlara gecede ve gündüzde beş vakit namazı farz kıldığını söyle. Namazı kılarlarsa, Allah’ın onlara, zenginlerinden alınıp yoksullarına verilmek üzere zekatı farz kıldığını söyle. İtaat ederlerse, bunu onlardan al, insanların mallarının en iyisini alma, mazlûmun bedduasından sakın. Çünkü onun duasıyla Allah arasında perde yoktur.” [7]

Diğer yandan İslam ümmeti, bir gün ve gecede beş vakit namazın farz olduğu konusunda görüş birliği içindedir.

Namazın hicretten önce mirac gecesindefarz kılındığı sağlam haberlerle sabittir.[8] Enes (r.a)’in naklettiği bir hadiste şöyle buyurulur: “Mirac gecesinde Hz. Peygamber’e namaz elli vakit olarak farz kılınmış, sonra eksiltilerek beş vakte indirilmiş, sonra şöyle nida olunmuştur: “Ey Muhammed! Benim katımda söz değişmez. Bu beş vakit namaz sebebiyle, senin için elli vakit namaz sevabı vardır” [9]

Buharî ile Müslim’de şu rivayet vardır

“Allah Teala mirac gecesinde ümmetim üzerine elli vakit namazı farz kıldı. Ben ise ona müracaat ederek hafifletilmesini istedim. Sonunda namazı bir gün ve gecede beş vakte indirdi.” [10]

Namazın önemini belirten şu iki hadisi de zikredip konuya geçeceğiz: “Namaz dinin direğidir.” [11] “Namazda secde, kulun Allah’a en yakın olduğu haldir.” [12]

Namaz ergenlik çağına gelmiş, akıllı her erkek ve kadın müslümanın üzerine farzdır. Fakat yedi yaşına gelmiş olan çocuklar da namaz kılmakla emredilir. On yaşına geldikleri halde namaz kılmazlarsa, eğitim amacıyla hafifçe dövülebilirler. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Çocuklarınıza yedi yaşında namaz kılmalarını emredin, on yaşına girince bundan dolayı dövün ve o yaşta yataklarını ayırın.” [13]

Bir günle gece içinde farz olan namazların sayısı beştir. Yalnız adak, vitir veya bayram namazları vacip hükmündedir. Bir bedevî ile ilgili olarak rivayet edilen şu hadis beş vakit farz namaza delildir: Allah’ın Elçisi şöyle buyurur: “Bir gün bir gecede farz olan namazlar beştir.” Orada hazır bulunan bir bedevî; “Benim üzerimde bundan başka bir borç var mıdır?” diye sorunca, Allah’ın Rasûlü şöyle cevap vermiştir: “Hayır kendiliğinden nafile olarak kılarsan bu müstesnadır.” [14] Bunun üzerine bedevî; “Seni hak ile gönderen Allah’a yemin olsun ki, bundan ne fazla ne de eksik yaparım” dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.s) şöyle buyurdu: “Eğer doğru söylüyorsa bu adam kurtulmuştur.” [15]

Dipnotlar:

[1] M. Fuad Abdülbakî, el-Mu’cemu’l-Mufehres li Elfazı’l- Kur’an’i’l-Kerîm, “Salat”, “Salla”, “Kame” ve “Ekame” maddeleri. [2] Nisa, 4/103. [3] Beyyine, 98/5. [4] Hac, 22/78. [5] Bakara, 2/238. [6] Buharî, İman, 1, 2; Müslim, İman, 19-22. [7] Buharî, Zekat, 41, 63, Megazî, 60, Tevhîd, 1; Nesaî, Zekat, 1; Darimî, Zekat, 1. [8] Buharî, Salat, 1; Müslim,İman, 263. [9] Tirmizî, Salat, 45; Nesaî, Salat, 1, A. İbn Hanbel, III, 161, IV, 208, 209. [10] Buharî, Salat, 1; Müslim, İman 263; İbn Mace, İkame, 194; A. İbn Hanbel, V, 144. [11] Tirmizî, İman, 8; A. İbn Hanbel, V, 231, 237. [12] Müslim, Salat, 215; Nesaî, Mevakît, 35. [13] Ebû Davud, Salat, 26; A. İbn Hanbel, II, 180, 187. [14] Buharî, İman, 34, Savm, 1, Şehadat, 26; Müslim, İman, 8; Ebû Davud, Salat, 1. [15] Buharî, İman, 34; Şehadat, 26; Müslim, İman, 8, 10, 15, 17, 18; Ebû Davud, Salat, 1.

Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslam İlmihali, Erkam Yayınları