Yetim Malı Yemek ile İlgili Ayet ve Hadisler

İslam'da yetim malı yemenin hükmü nedir? Yetim malı yemek ile ilgili ayet ve hadisler.
Yetim malı yemek hakkında ayet ve hadis-i şerifler.

"Haksızlıkla yetimlerin mallarını yiyenler hiç şüphesiz karınlarına ancak ateş doldurmuş olurlar. Zaten onlar alevlenmiş ateşe gireceklerdir." (Nisa suresi, 10)

"Yetimin malına ancak en güzel ve faydalı şekilde yaklaşın." (En'am suresi, 152)

"Sana yetimleri soruyorlar. De ki: Onları iyi yetiştirmek (ihmal etmekten) daha hayırlıdır. Eğer onlarla birlikte yaşarsanız, unutmayınız ki onlar sizin din kardeşlerinizdir. Allah işleri bozanla düzelteni bilir." (Bakara suresi, 220)

Yetim malıyla ilgili olarak seçilip buraya alınmış olan bu üç ayet, konuya ait yasağın son derece ağır bir haram olduğunu göstermeye kafidir. Birinci ayette, haksızlıkla yetim malı yemeye kalkışanların, açıkça karınlarına ateş doldurmuş oldukları ortaya konulmakta ve bu yediklerinin kendilerini yakıp kavuracağı anlatılmaktadır. Zaten ahirette de alev alev yanan bir ateşe atılacakları ayrıca ve bilhassa bildirilmektedir. Haksız yere yenilen yetim malının bir ateş yumağı gibi sindirim sistemini alt üst edeceği pekiştirmeli olarak anlatılmaktadır. Gerçek durum bu olunca, ikinci ayette beyan buyurulduğu gibi, yetim malına ancak en güzel ve faydalı bir şekilde yaklaşmaktan, onu yetimin lehine geliştirmek için gayret etmekten başka yol kalmamaktadır.

Üçüncü ayette ise, yetimleri görüp gözetmenin, fert ve toplum için onlarla ilgilenmemek, onları dikkate almamak ya da ihmal etmekten çok daha hayırlı olduğu açıklanmaktadır. Belirtildiğine göre bu ayet, birinci ayetin inmesinden sonra, yetimlerle bir arada bulunmaktan bile çekinir hale gelen müslümanların, durumu Hz. Peygamber'e arzetmeleri üzerine nazil olmuştur. ayette yetimlerin din kardeşi olarak, tam bir kardeş muamelesine tabi tutulmaları gerektiğine dikkat çekilmiş ve Allah Teala'nın yetimlerle kimin iyi kimin kötü niyetle ilgilendiğini bildiği kesin bir ifade ile açıklanmak suretiyle herkesin tam bir sorumluluk duygusu ve kaygusu ile hareket etmesi istenmiştir. Yetimin malını çeşitli sebeplerle haksız yere yemeye veya herhangi bir şekilde telef etmeye kalkışan, yetimden önce kendini helak etmiş demektir. Bu da yetim malı yeme yasağının ne kadar ağır sorumluluk ve tehlike içeren bir haram olduğunu göstermektedir.

Yetimin velisi veya vasisi olmak demek, nerede ise ona esir olmak anlamına gelmektedir. Ona yetimliğini hissettirmemeye çalışarak malını mülkünü korumak, ifsada değil ıslaha ve geliştirmeye gayret etmek lazım gelmektedir. Görüntü ne olursa olsun, Allah, kimin ıslah, kimin ifsad için çalıştığını bilmektedir. Bu kesin gerçek dikkate alınmalı, yetim malı yemek gibi bir büyük hataya düşülmemelidir.

YEDİ HELAK EDİCİDEN KAÇININ

Ebu Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Nebı sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

- "Yedi helak ediciden kaçının!" Sahabıler:

- Ey Allahın Resulü! Bunlar nelerdir? diye sordular. Hz. Peygamber:

- "Allah'a ortak koşmak, sihir (büyü) yapmak, Allah'ın haram kıldığı bir nefsi haksız yere öldürmek, faiz yemek, yetim malı yemek, savaş meydanından kaçmak, evli, namuslu ve hiç bir şeyden haberi olmayan kadınlara zina isnad etmektir,” buyurdu. (Buharı, Vasaya 23, Tıb 38, Hudud 44; Müslim, ıman 145. Ayrıca bk. Ebu Davud, Vasaya 10; Nesaı, Vasaya 12)

Hadisi Nasıl Anlamalıyız?
Fert ve toplumları helak edici nitelik taşıyan yedi büyük günah da diyebileceğimiz fiilleri sıralayan hadisimiz, aslında insanlar ve toplumlar için bir çeşit sağlık reçetesi veya tehlikeli noktalar haritası yerindedir. Bu yedi helak edici tavırdan biri de yetim malı yemektir. Hadisimizin burada zikrediliş sebebi bu noktadır.

Yetim, babası ölen küçük çocuk demektir. Resul-i Ekrem Efendimiz'in dilinden helak edici olmakla nitelenen, şirk, sihir, katil, riba, savaştan kaçmak ve namuslu kadınlara iftira etmek gibi inanç, ahlak ve iktisadla ilgili suçların arasında yetim malı yemenin de sayılmış olması, bunun en az ötekiler kadar ağır bir suç ve sorumluluk olduğunu göstermektedir.

Hadisimizin açık ifadesinden anlaşılan yetim malının hiç bir şekilde yenmemesidir. Sadece veli veya vasılerin israfa kaçmamak şartıyla örfe göre yetim malından yemeleri yani her türlü tasarruf ve harcamada bulunmaları caiz ve meşrudur.

Yukarıda meal ve kısa açıklamalarını verdiğimiz ayetler ve bu hadıs-i şerıfe göre yetimler, İslam toplumunun himmet ve emniyetine teslim edilmişlerdir. Yani yetimler ve malları toplum güvencesi altındadır.

Öte yandan mühlikat denilen suç ve günahlar, sadece bu hadiste sayılan yedi fiilden ibaret değildir. Burada yedi tanesinin sayılmış olması, bu nitelikte daha başka bazı hususların bulunmasına engel teşkil etmez. Nitekim başka hadislerde daha başka bazı günahlar da "helak edici" olarak nitelendirilmiştir.

HELAK EDİCİ GÜNAHLAR
Şimdi isterseniz hadisimizde sayılan helak edici günahların kısa tanıtımlarını yapalım.

1. Şirk. Allah Teala'ya ilahlık konusunda bazı yaratıkları ortak kabul etmek demektir. Tevhidi kökünden reddetmek demek olan böyle bir anlayış, "en büyük zulüm", en helak edici bir itikadı sapıklıktır. Şirkin her çeşidi aynıdır. Allah Teala'nın asla affetmeyeceğini bildirdiği yegane günah kendisine bir şeylerin ortak koşulmasıdır. Müşrik, temelli olarak cehennemde kalmaya mahkumdur. Bu sebeple de en büyük helak edici günah şirktir.

2. Sihir. Efsun, gözbağcılık ve büyü de diyebileceğimiz sihir konusu ileride müstakil olarak incelenecektir (bk. 1797. hadis).

3. Katil. Haklı bir sebebe dayanmaksızın bir insanı öldürmek, Şafiı'ye göre şirkten sonraki en büyük günahtır. Böyle bir günahın dünyadaki cezası bilindiği üzere kısasen öldürülmektir. Tarih boyu süregelen kan davaları da dikkate alınacak olursa, haksız yere adam öldürmenin hem kişiler hem de toplumlar için ne kadar büyük bir helak sebebi olduğu kendiliğinden ortaya çıkar.

4. Riba yemek. Faizcilik yapmak demektir. Bu konu hadisimizden hemen sonra ayrıca ele alınacaktır.

5. Cepheden kaçmak. Düşmana hücum edileceği zaman cepheden kaçmak, düşmandan yana tavır almak anlamına geldiği için hem en büyük günah hem de kişinin önce kendi can güvenliğini sonra arkasındaki müslüman toplumunun hayatını tehlikeye atması demektir. Harb taktiği gereği olmayan kaçışlar asla affedilmez.

6. Namuslu kadına zina isnad etmek. Namuslu müslüman kadınlara zina ettiği iftirasında bulunmak (kazif), Efendimiz'in helak edici olduğunu bildirdiği ahlakı bir düşüklük ve büyük bir haramdır. Her ne kadar burada namuslu Müslüman kadınlara iftirada bulunmak zikredilmiş ise de namuslu Müslüman erkeklere yöneltilecek iftira da aynı hükümdedir. İftira eden hür bir kimse ise 80, köle ise 40 değnek cezasına çarptırılır.

Son olarak şuna da işaret edelim ki hadisimizin "kaçının" emri, bu yedi helak edici günahtan titizlikle uzak durulmasını tavsiye eden bir ifadedir.

Hadisten Öğrendiklerimiz
1.En büyük ve en tehlikeli günah Allah'a şirk koşmaktır.

2. Yetim malı yemek helak edici belli-başlı büyük günahlardandır.

3. Yetimlere dost ve kardeşçe sahip çıkılmalıdır.

4. Müslümanların şer ve kötülüklerden kaçınmaları gerekir.

5. Burada sayılan günahlardan uzak durmak fertleri ve toplumu bozulma ve sapıklıktan korumak demektir. Bu yönüyle de büyük önem taşımaktadır.

Kaynak: Riyazüs Salihin, Erkam Yayınları