İslamda Mülk Ne Demek?



Mülk nedir, ne anlama gelir? Mülk kelimesinin sözlük anlamı nedir? Kur’an’da ve hadislerde mülk kavramı nasıl geçiyor?
Mülk, maddı alemin bütünü ve bunun üzerindeki hükümranlık anlamında Allah’a ve insanlara nisbet edilen bir kavramdır.

MÜLK NEDİR?
Sözlükte “güç yetirmek, hakimiyet kurmak, sahip olmak, tasarrufta bulunmak” manasındaki mülk (melk, milk) masdarı Kur’an’da isim olarak “duyular alemindeki bütün cisimleri kuşatan varlık alanı ve bunlar üzerindeki hükümranlık” anlamında kullanılır. (Ragıb el-İsfahanı, el-Müfredat, “mlk” md.; Lisanü’l-ʿArab, “mlk” md.) Bu anlamıyla aynı kökten gelen ve daha çok gayb alemini ve fizik ötesi alanları ifade eden melekut kavramından ayrılır.

KUR’AN’DA MÜLK KAVRAMI

67. suresi Mülk suresi diye anılan Kur’an’da mülk kelimesi otuz iki yerde Allah’a nisbet edilir. (M. F. Abdülbakī, el-Muʿcem, “mlk” md.) Mülk kavramı zat-ı ilahiyyeye atfen kullanıldığında O’nun tasarrufunda yer alan duyular alemindeki bütün varlıkları ifade eder. Bununla beraber mülk Kur’an’da daha çok semavat ve arza izafetle Allah’a nisbet edilir. Birçok ayette göklerin ve yerin ve onların arasında bulunan her şeyin yani bütünüyle tabiat mülkünün Allah’a ait olduğu vurgulanır. (el-Bakara 2/107; al-i İmran 3/189; el-Maide 5/17-18, 40, 120; el-Hadıd 57/2, 5; el-Büruc 85/9) Ayrıca mülkte Allah’a ortaklığın söz konusu olmadığı (el-İsra 17/111; el-Furkān 25/2), Cenab-ı Hakk’ın bütün mülkün sahibi bulunduğu ve onu dilediğine verip dilediğinden aldığı (al-i İmran 3/26) belirtilir.

Öte yandan Kur’an’da önceki peygamberlere ve bazı şahsiyetlere “hükümranlık ve saltanat” anlamında mülk verildiği açıklanmıştır. Hz. İbrahim’in soyuna (en-Nisa 4/54), Hz. Yusuf’a (Yusuf 12/101), Davud’a (el-Bakara 2/251; Sad 38/20), Süleyman’a (el-Bakara 2/102; Sad 38/35), Nemrud’a (el-Bakara 2/258), Firavun’a (ez-Zuhruf 43/51) ve Calut’la savaşmak üzere İsrailoğulları’ndan Talut’a (el-Bakara 2/247) mülk verildiği belirtilmektedir. Bazı ayetlerde sonsuz mülkü elde edeceklerini söyleyerek şeytanın adem ve Havva’yı yasak ağaçtan yemeleri için kandırdığı zikredilir. (Taha 20/120-121) Ayrıca ahiret hayatındaki cennet tasvirleri yapılırken orada hangi taraftan bakılırsa bakılsın çok sayıda nimet ve büyük bir mülkün (ihtişam) görüleceği belirtilir. (el-İnsan 76/20)

HADİSLERDE MÜLK KAVRAMI
Çeşitli hadis kaynaklarında mülk kavramı Allah’a nisbet edilir. Özellikle Hz. Peygamber’in dualarında, ayrıca hac ibadetinin uygulanışı sırasında hamd, nimet ve mülkün Allah’a ait olduğunu ifade eden “telbiye” metninde çokça tekrarlanmaktadır. (Buharı, “Ḥac”, 13; Müslim, “Ḥac”, 19-21) Esma-i hüsnadan birinin “malikü’l-mülk” olduğu da (Tirmizı, “Daʿavat”, 82) bilinmektedir.
İslam ve İhsan