Kutuplarda namaz vakitleri nasıl belirlenir?

Kutuplarda namaz vakitleri nasıl belirlenir?

KUTUPLARDA NAMAZ VAKİTLERİ
Bu konuda iki görüş vardır:
a) Vakit, namazın bir şartı olduğu gibi, farz olmasının da sebebidir. Bu yüzden bir yerde, namaz vakitlerinden biri veya ikisi gerçekleşmezse, o vakitlere ait namazlar, o yer halkına farz olmamış olur.

Mesela, bazı yerlerde, yılın bir mevsiminde daha batı ufkundaki kızıllık kaybolmadan, sabahın ikinci fecri doğarak sabah namazının vakti girmektedir. Artık bu gibi yerlerde yatsı namazı düşmüş olur. Bu konuda, abdest organlarından bir veya ikisini kaybeden kimsenin bu organları yıkama yükümlülüğünün düşmesine kıyas yapılarak, namazın da düşeceğine fetva verilmiştir.

b) Araştırıcı bazı fakihlere göre, bu gibi yerlerdeki Müslümanlar da beş vakit namazla yükümlüdürler. Bulundukları yerde bu namazlardan herhangi birinin vakti gerçekleşmezse, o beldeye en yakın olup, beş vakit namazın vakitleri tam olarak gerçekleşen beldenin vakitlerine göre, takdir ederek namazları edaya çalışırlar. Her ne kadar vakit, namazın bir şartı ve bir sebebi ise de, namazın asıl sebebi Allah’ın emri oluşudur. Bu yüzden bütün müslümanlar, bu beş vakit namazı kılmakla yükümlüdürler.

Bunun delili, Nevvas İbn Sem’an el-Kilabı (r.a)’den nakledilen Deccal hadisidir. Nevvas anlatıyor: Hz. Peygamber Deccal’la ilgili bilgi verirken, onun yeryüzünde ne kadar süre kalacağını sormamız üzerine şu cevabı verdi: “Kırk gün kalacak, fakat bu sürenin ilk günü bir yıl, ikinci günü bir ay, üçüncü günü Cuma günü gibi olacak ve geri kalan günleri sizin normal günleriniz gibi olacaktır.” Bunun üzerine biz dedik ki: “Ey Allah’ın Rasûlü! Bir yıl uzunluğunda olan bir gün içinde, bize bir gün ve bir gecenin namazı yeterli olacak mı?” Şöyle buyurdu: “Hayır, fakat o günün miktarını takdir ediniz.” [1] Bunun anlamı; “bulunduğunuz enlem ve boylama göre günlük namaz vakitlerini belirleme yoluna gidiniz” demektir.

Güneşin uzun süre doğmadığı veya batmadığı kutup bölgeleri ve yakınlarında, uzay yolculuklarında, yukarıdaki esaslara göre amel edilir.

Bu gibi yerlerde yaşayan Müslümanların, oruç ve zekatları konusunda da bu şekilde bir takdir uygun düşer.[2]

İmam Şafi de bu konuda “takdir etme” görüşünü benimsemiştir, ihtiyata uygun olan da budur.

Dipnotlar:

[1] Ebû Davud, Melahim, 14, H. No: 4321; Müslim, Fiten, H. No: 2137; Tirmizı, Fiten, H. No: 2241, İbn Mace, Fiten, H. No: 4075, 4077. [2] Mehmed Zihni, Nimet-i İslam, İstanbul, 1976, s. 130; Bilmen, Büyük İslam İlmihali, İstanbul 1985, s. 117.

Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslam İlmihali, Erkam Yayınları