Namaz Vakitleriyle İlgili Ayetler

Namaz Vakitleriyle İlgili Ayetler

Kur’an-ı Kerîm’in çeşitli âyetlerinde “salât, tesbih, hamd ve secde etmek” gibi “parça zikredip bütünü kastetme” yoluyla namaz vakitlerine işaret edilir. Kimi âyetlerde bir iki vakte işaret edilirken, kimilerinde beş vakit namazı kapsayan anlam zenginliği vardır. “Şüphesiz namaz, mü’minlere, vakitli olarak farz kılınmıştır.” âyeti özellikle farz namazların kılınma zamanlarının belirlendiğini gösterir. Bu âyetleri iki grupta toplayabiliriz:

a) Günlük beş vakit namazı içine alan âyetler: “Güneşin tepe noktasından batıya yönelmesinden gecenin kararmasına kadar namaz kıl ve sabah namazını da (unutma). Çünkü sabah namazı tanıklı bir namazdır.” Burada, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazları ile sabah namazına yani beş vakit namaza işaret vardır. “Öyleyse, akaşama girerken de, sabaha ererken de tesbih Allah’ındır. Göklerde ve yerde, günün sonunda da, öğleye erdiğinizde de hamd, O’na aittir.” İbn Abbas’a göre bu iki âyet beş vakit namazı içine almaktadır. Şöyle ki, “akşama girerken” ifadesi, akşam ve yatsı namazlarına; “Sabaha ererken” ifadesi, sabah namazına; “Gündüzün sonu (aşiyyen)” ifadesi, ikindi namazına; “Öğleye erdiğinizde” ifadesi de, öğle namazına işarettir. “..Güneşin doğmasından önce ve batmasından önce Rabb’ini hamd ile tesbih et. Gecenin bir bölüm saatlerinde ve gündüzün uçlarında da tesbih et ki hoşnutluğa eresin.” Müfessirlerin çoğuna göre, burada “hamd ile tesbih” ten maksat namaz olup, bununla beş vakit namaza işaret edilmiştir. Şöyle ki, güneşin doğuşundan önce “sabah namazı”, batışından önce “ikindi namazı”, gecenin saatlerinden bir bölümünde “yatsı namazı”, gündüzün uçları, zeval ve batış noktaları dikkate alınırsa, “öğle ve akşam” namazı vakitlerini bildirir. Nitekim gündüzün uçları (etrâf) sözcüğü, başka bir âyette “gündüzün iki ucu (tarafeyn) şeklinde geçer ki, güneşin doğuş ve batış zamanlarını ifade eder.

b) Farklı namaz vakitlerine işaret eden âyetler: “Gündüzün iki ucunda ve geceye yakın saatlerde namazı kıl.” “Rabb’inin adını sabah akşam hatırla. Gecenin bir bölümünde O’na secde et ve geceleyin uzun uzun O’na tesbih eyle.” Bu âyetlerde sabah, akşam ve yatsı namazının vaktine işaret edilmektedir. “Güneşin doğuşundan önce ve batışından önce Rabb’ini hamd ile tesbih et ve geceleyin de onu tesbih et” Bu âyet sabah, ikindi ve yatsı namazına işaret etmektedir.

“Gecenin bir bölümünde, sana has bir nâfile namaz olarak teheccüd namazı kıl.” Bu âyette, Hz. Peygamber’den teheccüd namazı kılması istenir. Onun yolunu izleyen ümmeti de dolaylı yoldan böyle bir namaza teşvik edilir.

Dipnotlar:
[1] Nisa, 4/103. [2] İsra, 17/78. [3] Rum, 30/17, 18. [4] Kurtubî, Cami’, XIV, 11, 30/17, 18. [5] Taha, 20/130. [6] Kurtubî, Cami’, II, 173. [7] Hûd, 11/114. [8] Hûd, 11/114. [9] İnsan, 76/25, 26. [10] Kaf, 50/39. [11] İsra, 17/79. [12] Ebû Davud, Salat, 2, H.No: 393; Tirmizî, Salat, H. No: 149; A. İbn Hanbel, I, 382, III, 330, 331, 352. Tirmizî, bu hadis için “hasen- sahih” demiştir. bk. Tehanevî, İ’laü’s-Sünen, 1. Baskı, Beyrut 1418/1997, II, 3-67.

Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslam İlmihali, Erkam Yayınları